Diş Dolgusu Türleri ve Hangi Durumlarda Tercih Edilir?

Diş dolguları, diş hekimliğinde en sık uygulanan tedavi yöntemlerinden biridir. Diş çürüğü, travma veya aşınma sonucu oluşan madde kayıplarının onarılmasında kullanılan dolgular; dişin fonksiyonunu, estetiğini ve yapısal bütünlüğünü yeniden kazandırmayı amaçlar. Modern diş hekimliği, farklı klinik ihtiyaçlara ve ağız içi koşullara uygun birçok dolgu materyali geliştirmiştir.

Diş hekimliği literatüründe dolgu seçimi; çürüğün boyutu, dişin ağız içindeki konumu, çiğneme kuvvetleri, estetik beklentiler ve dişin canlılık durumu gibi birçok faktör dikkate alınarak yapılır.

Diş Dolgusu Nedir?

Diş dolgusu, diş dokusunda meydana gelen kaybın yapay bir materyal ile doldurulması işlemidir. Bu işlem sayesinde:

• Çürük ilerlemesi durdurulur

• Dişin çiğneme fonksiyonu geri kazandırılır

• Dişin şekli ve konturları yeniden oluşturulur

• Hassasiyet ve ağrı azaltılabilir

Diş dolguları yalnızca çürük tedavisinde değil, aynı zamanda kırık dişlerin onarımı ve aşınmış yüzeylerin restore edilmesinde de kullanılır.

Diş Dolgusu Ne Zaman Gerekir?

Diş dolgusu ihtiyacı genellikle aşağıdaki durumlarda ortaya çıkar:

• Diş çürüğü sonucu madde kaybı

• Travma sonrası diş kırıkları

• Diş aşınmaları (asit, bruksizm vb.)

• Eski dolgunun uyumunu kaybetmesi

• Estetik veya fonksiyonel bozulmalar

Dolgu yapılmadığında çürük ilerleyerek daha kapsamlı tedavilere ihtiyaç doğurabilir.

Diş Dolgusu Türleri Nelerdir?

Diş dolguları kullanılan materyale göre sınıflandırılır. Her dolgu türünün avantajları, sınırlılıkları ve tercih edildiği klinik durumlar farklıdır.

Kompozit (Beyaz) Dolgular

Kompozit dolgular, diş renginde olan ve estetik açıdan doğal dişe en yakın sonuç veren dolgu materyalleridir. Rezin esaslı yapıları sayesinde diş dokusuna kimyasal ve mekanik olarak bağlanabilirler.

Kompozit Dolguların Özellikleri

• Diş rengi ile uyumlu

• Estetik açıdan tatmin edici

• Işıkla sertleştirilen yapı

• Katmanlar halinde uygulanır

Hangi Durumlarda Tercih Edilir?

• Ön dişlerdeki çürükler

• Estetik beklentinin yüksek olduğu bölgeler

• Küçük ve orta boy çürükler

• Kırık veya çatlak dişlerin onarımı

• Diş aralarındaki estetik düzeltmeler

Avantajları

• Doğal diş görünümü

• Dişe minimal madde kaybı ile uygulanabilir

• Dişe bağlanma özelliği

Dikkat Gerektiren Yönleri

• Büyük çiğneme kuvvetlerine maruz kalan alanlarda aşınma riski

• Uygulama sırasında nem kontrolü gerektirir

Amalgam (Gümüş) Dolgular

Amalgam dolgular, uzun yıllardır kullanılan ve metal alaşımlarından oluşan dayanıklı dolgu türleridir. Günümüzde estetik kaygılar nedeniyle daha sınırlı alanlarda tercih edilmektedir.

Amalgam Dolguların Özellikleri

• Gümüş renginde

• Yüksek dayanıklılık

• Uzun kullanım ömrü

• Uygulaması teknik olarak daha kısa sürelidir

Hangi Durumlarda Tercih Edilir?

• Arka dişlerde

• Çiğneme kuvvetinin yüksek olduğu bölgelerde

• Estetik beklentinin düşük olduğu alanlarda

Avantajları

• Yüksek basınç dayanımı

• Uzun yıllar fonksiyon görebilme

Dikkat Gerektiren Yönleri

• Estetik açıdan diş rengine uyumlu değildir

• Diş dokusundan daha fazla madde kaldırılmasını gerektirebilir

Cam İyonomer Dolgular

Cam iyonomer dolgular, flor salabilen ve diş dokusuna kimyasal olarak bağlanabilen dolgu materyalleridir.

Cam İyonomer Dolguların Özellikleri

• Flor salımı yapabilir

• Dişe kimyasal bağlanma

• Mat yüzey görünümü

Hangi Durumlarda Tercih Edilir?

• Süt dişlerinde

• Diş eti seviyesine yakın çürüklerde

• Çürük riskinin yüksek olduğu bireylerde

• Geçici dolgu uygulamalarında

Avantajları

• Flor salımı sayesinde çürük riskini azaltmaya yardımcı olabilir

• Nem toleransı daha yüksektir

Dikkat Gerektiren Yönleri

• Aşınma direnci kompozite göre daha düşüktür

• Estetik görünümü sınırlıdır

Rezin Modifiye Cam İyonomer Dolgular

Bu dolgular, cam iyonomer ve kompozit özelliklerini bir araya getiren hibrit materyallerdir.

Özellikleri

• Flor salımı

• Daha iyi mekanik dayanım

• Estetik olarak cam iyonomere göre daha gelişmiştir

Hangi Durumlarda Tercih Edilir?

• Boyun bölgesi çürüklerinde

• Süt dişlerinde

• Orta düzey estetik gerektiren alanlarda

İnley ve Onley Dolgular (Laboratuvar Yapımı Dolgular)

İnley ve onley dolgular, ağız dışında (laboratuvar ortamında) hazırlanan ve dişe sonradan yapıştırılan dolgu türleridir.

Özellikleri

• Porselen veya kompozit içerikli olabilir

• Yüksek uyum ve dayanıklılık

• Hassas kenar adaptasyonu

Hangi Durumlarda Tercih Edilir?

• Büyük madde kaybı olan dişlerde

• Klasik dolgunun yetersiz kaldığı durumlarda

• Dişin büyük bölümünün korunabildiği vakalarda

Avantajları

• Uzun ömürlü

• Yüksek estetik ve dayanıklılık

• Dişin doğal anatomisini koruma

Geçici Dolgular

Geçici dolgular, kalıcı dolgu öncesinde kısa süreli kullanım için uygulanır.

Hangi Durumlarda Kullanılır?

• Kanal tedavisi aşamalarında

• Tanı amaçlı bekleme süreçlerinde

• Acil durumlarda

Bu dolgular kalıcı çözüm değildir ve belirli süre sonra değiştirilmesi gerekir.

Dolgu Seçiminde Hangi Faktörler Etkilidir?

Diş dolgusu seçimi birçok faktörün birlikte değerlendirilmesiyle yapılır:

• Çürüğün boyutu ve derinliği

• Dişin ağız içindeki konumu

• Çiğneme kuvvetleri

• Estetik beklentiler

• Dişin canlılık durumu

• Ağız hijyeni alışkanlıkları

Bu faktörler doğrultusunda en uygun dolgu materyali belirlenir.

Diş Dolgusu Nasıl Yapılır?

Dolgu işlemi genellikle şu aşamalardan oluşur:

1. Çürük dokunun temizlenmesi

2. Diş yüzeyinin hazırlanması

3. Uygun dolgu materyalinin yerleştirilmesi

4. Şekillendirme ve cilalama

İşlem süresi dolgu türüne ve çürüğün boyutuna göre değişebilir.

Dolgu Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Dolgu sonrası bazı hassasiyetler görülebilir. Bu durum genellikle geçicidir.

Öneriler

• İlk saatlerde çok sıcak-soğuk gıdalardan kaçınmak

• Sert gıdaları dolgulu dişle çiğnememek

• Ağız hijyenine düzenli devam etmek

Uzun süreli ağrı veya hassasiyet durumunda değerlendirme gerekebilir.

Diş Dolgularının Ömrü Ne Kadardır?

Dolgunun ömrü; kullanılan materyale, ağız hijyenine ve çiğneme alışkanlıklarına bağlıdır.

• Kompozit dolgular: orta-uzun vadeli

• Amalgam dolgular: uzun vadeli

• İnley/onley dolgular: uzun vadeli

Düzenli kontroller dolgunun ömrünü uzatmaya yardımcı olur.

Dolgu Yapılmazsa Ne Olur?

Tedavi edilmeyen çürükler ilerleyerek:

• Kanal tedavisi gereksinimine

• Diş kaybına

• Enfeksiyona

• Çiğneme ve konuşma sorunlarına neden olabilir.

Diş dolguları, diş dokusunu koruyan ve fonksiyonunu sürdüren önemli restoratif uygulamalardır. Kompozit, amalgam, cam iyonomer ve laboratuvar yapımı dolguların her biri farklı klinik durumlara uygun olarak geliştirilmiştir.

Doğru dolgu türünün seçilmesi, düzenli ağız bakımı ve kontrollü kullanım ile dolgular uzun süre ağız sağlığını destekleyebilir. Dolgu uygulamaları, dişin çekilmesini önleyen ve daha kapsamlı tedavilerin önüne geçen önemli bir koruyucu adımdır.